From walking to stalking
- over lopen als onderwerp
Eadwaerd Muybridge (1830-1904)
Hoe visueel aantrekkelijk kan het zetten van een stap zijn! Ik blijf het fascinerend vinden dat wij mensen, zonder erbij na te denken, ons op twee voeten kunnen voortbewegen. En iedereen heeft ook nog zijn eigen loopje, soms zelfs zo karakteristiek dat je iemand er al van veraf aan herkent!
Muybridge was gefascineerd door alles wat (en hoe het) bewoog. In zijn fotoreeksen Animal Locomotion (1887) en The Human Figure in Motion (1901) laat hij in fotoreeksen zien van bewegingen van dieren en mensen, in allerlei poses en handelingen. Zo ook de menselijke loopbeweging.

Eadwaerd Mybridge. Animal Locomotion, Volume I Men (Nude). Plate 6. 1887.
Allan Kaprow (1927 - 2006)
Taking a Shoe for a Walk, 1989
- Breng mee: een oude schoen.
- Knoop er een touwtje aan.
- Sleep ermee door de straten (van Bonn).
- Repareer de schoen regelmatig met verband.
Dit is wat Allan Kaprow vroeg aan zijn deelnemers voor de happening Taking a Shoe for a Walk.
Allan Kaprow zei ooit: "Het leven is veel interessanter dan kunst ... De grens tussen kunst en leven moet zo vloeiend en misschien onduidelijk als mogelijk worden gehouden." Ofwel het leven zelf als kunst zien, hoe onbeduidend of alledaags iets ook is. Hij neemt dingen die kijkers /deelnemers nooit zouden overwegen en plaatst ze in die situatie.
Bij veel van zijn happenings neemt de deelnemer deel aan vreemde activiteiten, maar het is juist de deelname die van het evenement tot kunst maakt. Het gaat juist over die persoonlijke ervaring en betekenis die eraan wordt gegeven die niet kan worden gerepliceerd.
Bij mij roept deze happening meteen ook vragen op als: Welke schoen zou ik uit mijn kast hebben gekozen? Hoe zou het voelen om deze schoen zó over straat te slepen? Voel ik nog een binding met het object of niet? Welk gevoel zou ik hebben ervaren bij het tussentijds repareren? Zou de keuze van de schoen ook effect hebben gehad op mijn emotie daarbij?

Allan Kaprow, Taking a Shoe for a Walk, 1989.
Foto: Wolfgang Träger; Courtesy: Allan Kaprow Estate and Hauser & Wirth, UB Art Galleries.
Vito Acconci (1940 – 2017)
Following Piece, 1969
In het werk Following Piece schaduwde Acconci willekeurig gekozen mensen door de straten van New York en achtervolgde ze totdat deze persoon een gebouw binnenging. Soms had deze wandeling de lengte van een paar minuten maar kon in sommige gevallen ook enkele uren duren. Hij documenteerde zijn wandelavonturen door middel van gedetailleerde aantekeningen.
Voor deze Amerikaanse kunstenaar was de ervaring van het achtervolgen van vreemden een manier om zijn lichaam en bewegingen te onderwerpen aan externe en onzekere krachten. Hoewel deze achtervolgwandeling als agressief of als stalking gezien kan worden gaf de kunstenaar juist een zekere mate van keuzevrijheid op door een vreemdeling zijn route te laten bepalen. Hij zei: ‘Ik voeg mezelf toe aan een andere persoon (ik geef de controle op / ik hoef mezelf niet te beheersen)’.
In een typoscript legt hij de voorwaarden in het "schema" vast. Deze fotocollage laat de verschillende acties van een Following Piece zien.

Vito Acconi, Folowing Piece, 1969. Gelatin silver prints, felt-tip pen, and map on board.
Frame: 33 15/16 x 43 11/16 x 1 1/4" (86.2 x 111 x3.1 cm) Image: 29 15/16 x 40 3/16" (76 x 102 cm).
Collection MoMa. Object number 736.2011
Een gelijkend project waarbij iemand voor een langere tijd wordt, is bijvoorbeeld van Sophie Calle.
Martine Stig en Vanessa van Dam hebben een alternatieve reisgids vormgegeven waarbij je een stad in 10 dagen ontdekt door opzoek te gaan naar Mr. Wood. De opdracht die je kan doen staat achterin het boek.
Ian Breakwell (1943 – 2005)
The Walking Man Diary, 1975

‘The Walking Man Diary’, Ian Breakwell, 1975 (en een detail), hier tentoongesteld in De La Warr Pavilion, Bexhill on Sea, 2013.

De Britse kunstenaar Ian Breakwell woonde en werkte in de jaren zeventig in een flat met uitzicht op Smithfield Market in de City of London. Er was een raam naast de werktafel en waardoor hij veel naar het voorbijtrekkende tafereel op straat beneden keek. Vanuit dit raam, begon hij foto's te maken van een oudere man die hij vaak op de markt beneden zag rondlopen. Hoewel de man doelbewust leek te lopen, leek hij nooit ergens in het bijzonder heen te gaan.
Als kijker komen we over de man zelf niet veel te weten, behalve dat hij wit kortgeknipt haar en een stoppelbaard heeft Ongeacht het weer was hij gekleed in een lange, zware overjas, een dikke broek en laarzen, maar hij was geen zwerver omdat hij geen bagage bij zich had. Hij liep gewoon door. Soms stopte hij plotseling, bevroor misschien een half uur in een bepaalde houding, en begon dan weer te lopen in hetzelfde meedogenloze tempo, met gebogen hoofd, zonder opzij te kijken. Breakwell begon foto's van hem te maken als de man toevallig langskwam en hij uit het raam keek. Alle foto's zijn gemaakt vanuit hetzelfde uitkijkpunt op de derde verdieping: het uitzicht is hetzelfde, maar de tijd verstrijkt. Twee aangrenzende foto's kunnen worden gescheiden door seconden, minuten, uren, dagen, weken of maanden. Toen, op een dag, was hij er niet meer. Breakwell heeft hem in 1977 nooit meer gezien.
En toen, op 6 mei 1978, keek hij uit zijn raam en daar was hij weer, ruim een jaar later, precies hetzelfde gekleed: lopend, lopend, lopend, net als voorheen, maar in een langzamer tempo. Breakwell begon weer foto's van hem te maken als hij toevallig langskwam als hij uit het raam keek. Nadat hij honderden foto's van The Walking Man had gemaakt en een driejarig visueel (en verbaal) dagboek over hem had gemaakt, verdween hij in 1979 weer. Breakwell maakte ik een serie van tekeningen uit het hoofd die hem probeerden terug te roepen.
Voor wie het aankan: hierbij ook een bijbehorend geluidskunstwerk.
Francis Alÿs (1959)
The green line, 2004
Jerusalem. Video projection; 17:45 minutes


In de gefilmde wandeling The Green Line van Francis Alÿs wordt een oud politiek conflict opgerakeld. Alÿs loopt kilometers door Jeruzalem, met een lekkend potje groene verf in de hand, een spoor achterlatend dat precies de grens aanduidt die ooit erkend werd bij de wapenstilstand van 1948, maar inmiddels met voeten wordt getreden. Een poëtische handeling in een sterk beladen politieke situatie. De grenslijn die destijds op een kaart werd getekend door Moshe Dayan staat bekend als 'de groene lijn'.
Monty Python's Flying Circus (1970)
The Ministry of Silly Walks, 1970
Sketch uit episode 14, seizoen 2, aflevering 1 Face the Press.
Om af te sluiten met wat luchtigs: het meest (te) gekke en bekendste wandelloopje is, denk ik, dat uit het Ministerie van rare loopjes van Monty Python's Flying Circus.
De sketch draait om een ambtenaar (John Cleese) van een fictief Brits departement dat toezicht houdt op de ontwikkeling en subsidiëring van rare loopjes (silly walks).
De sketch is zo razend populair dat sinds een paar jaar 7 januari uitgeroepen is tot International Silly Walks Day!
(Voor wie nog wat terughoudend is, klik hier kan hier nog wat ideeën opdoen!)