Ik ben gefascineerd door het fenomeen wandelen en in het bijzonder welke invloed wandelen op onze waarnemen heeft.
In onderstaande teksten beschrijf ik kunstenaars voor wie wandelen onderdeel van het kunstwerk is.

 

 

 

Stanley Brouwn

 

THIS WAY BROUWN, 1961 - daarna meermalen uitgevoerd

  

 

 
Stanley Brouwn (1935 – 2017) was een Nederlands conceptueel- en performancekunstenaar van Surinaamse afkomst.

 

 

Eén van de weinige uitspraken die Brouwn tijdens zijn leven over zijn werk deed is:

 

"Alles wat ik ooit gedaan heb en tijdens mijn leven zal blijven doen,

is samen te vatten in één zin: man loopt over de planeet aarde."

 

Lopen is een zekere afstand afleggen tussen een punt a en b. De meter is niet alleen een readymade-idee: zonder onze persoonlijke beleving is het een leeg begrip. ‘Elke meter, millimeter, afstand heeft zijn eigen identiteit.’

Brouwn stelde zichzelf de opdracht om zijn artistiek onderzoek enkel en alleen te richten op de begrippen ‘afstand’ en ‘beweging’. De ervaring van afstand en ruimte/maat was zijn materiaal. Hij was gefascineerd door het verschil tussen de ‘universele’ maat van een meter en de menselijke maat van de voetstap. Daartoe ontwikkelde hij een persoonlijk maatsysteem, gebaseerd op zijn eigen lichaam, waarin hij teruggreep op in onbruik geraakte lokale maateenheden als de voet, de el en de stap. Zo ontstond de sb-voet, de sb-el en de sb-stap waarin sb stond voor Stanley Brouwn. Met een grote strengheid wijdde hij zich aan het meten en noteren van afstanden. Het meten en tellen van stappen was de belangrijkste methode om zich te verhouden tot de plaats waar hij zich op dat moment bevond.

 

 

Brouwns bekendste werk is de serie This Way Brouwn.
Dit werk bestaat uit richtingaanwijzingen die hij tijdens wandelingen aan toevallige voorbijgangers vroeg en vastlegde op geluidsband of in tekening. Deze tekeningen, of schetsen, waarop hem de weg naar een bepaalde plek in de stad werd verduidelijkt, werden (-ook wanneer men alleen een mondelinge uitleg gaf en het vel leeg bleef) nadien voorzien van de stempel “THIS WAY BROUWN”.

 

(In Brouwns ogen een niet wenselijk afbeelding)

 

De strepen en pijlen lijken in het luchtledige te zweven en zijn zonder het originele referentiepunt, Brouwns positie, onbruikbaar. Voor Brouwn zijn echter de beweging van a naar b en de afstand ertussen in zijn kunst van centraal belang: ze maakt het spanningsveld tussen abstracte maatschalen (de metrische schaal) en belichaamde maatschalen, zoals de ‘stap’, tastbaar.
Stappen zetten, meten, in de juiste richting lopen en vooral mentaal afstanden overbruggen. De ervaring zelf moest het kunstwerk zijn. Brouwn staat daarom geen fotografische reproductie van zijn werk toe en musea moeten dit melden; zoals hier (zie onderschrift bij afbeelding).
Brouwn is exemplarisch in het logisch en rigoureus opvolgen van zijn eigen ideeën (en zijn familie ziet hier streng op toe): “Een idee moet geen fysieke gestalte krijgen en kan dus evengoed als tekst geformuleerd worden”. (Interessante gedachte in een tijd als deze!).

 

De kunstenaar die niets over zichzelf kwijt wilde is, door middel van een maatsysteem dat op zijn lijf geschreven is, verankerd in zijn werk. En wie het bekijkt moet wel met Brouwn meebewegen, zij het fysiek of in geest.

 

Hoewel This Way Brouwn zich aandient als een psychogeografische studie van een omgeving, op basis van het gedrag van individuen, geeft ze geen uitzicht op een verhaal. We komen niet te weten wat het traject inhoudt of wat plaatsgevonden heeft tussen plaats a en plaats b. De enige informatie die de titel ons verstrekt is dat Stanley Brouwn een bepaalde afstand heeft afgelegd. De verschillende werken bewijzen dat die opdracht met bepaalde tussenafstanden is volbracht.

 

 

"Een THIS WAY BROUWN is een portret van een miniem stukje aarde. Vastgelegd door het geheugen van de stad: een voorbijganger."

 

Stanley Brouwn

 

Aanvulling 1: Bruce Nauman

Ik had dit werk van Bruce Nauman apart willen behandelen, maar voeg het nu als aanvulling toe.
Ik las dat eind jaren zestig Stanley Brouwn begon met het aankopen van een vierkante meter grond in ieder land op aarde.

De vierkante meter staat in dit kunstwerk van Bruce Nauman ook centraal in het werk: Walking in an Exaggerated Manner around the Perimeter of a Square, (Wandelen op een overdreven manier rond de omtrek van een vierkant), 1967-68; choreographed by Meredith Monk.

Bruce Nauman, die aanvankelijk wiskunde studeerde en later de kunst inging, speelt in zijn films en performances veelal zelf de hoofdrol. Het onderwerp is vaak één actie of handeling van de kunstenaar in zijn atelier. Daar mijn inbreng over wandelen gaat, staat dit werk toch te veel van mijn invalhoek af, maar voor het leuk vindt kan hier wat meer lezen over dit werk lezen.

 

Aanvulling 2: Nobutaka Aozaki

Een luchtig, gelijk ogend project, als This Way Brouwn is "From Here to There" (2012 – heden) van de in New York woonde Japanse kunstenaar Nobutaka Aozaki. Het is een on going kunstwerk waarin Aozaki een kaart van Manhattan bouwt op basis van handgetekende aanwijzingen die mensen voor hem maken.

 

Aanvulling 3: Pavel van Houten

Een beetje of-topic, maar in navolging van het meten: Pavel van Houten. Bij hem is het meten (waarde toekennen) een belangrijk onderdeel van zijn werk. Meten lijkt een simpel iets, maar je loopt tegen een heleboel dilemma’s/keuzes aan. Hier beschrijft Pavel het dilemma om de kustlijn bij Cádiz te meten.

 

 

 

Lucius Burckhardt

 

Strollogoly, Spaziergangswissenschaft, Promenadologie

 

Het plaatje bevat de link naar het fragment zelf. 

(Het helpt wellicht om de (Duitse) ondertiteling aan te zetten)

Op de videostill legt Burckhardt de driehoeksrelatie tussen Politiek, Mens en Omgeving uit, waarbij hij zich afvraagt: Wer plant die Plannung?

 

Kritisch kijken staat haaks op het onbevangen kijken (zoals ik in mijn filosofisch essay uitleg) en past geheel in de denkwijze van de Zwitserse socioloog Lucius Burckhardt (1925-2003).t die in de jaren ‘80 bij de Gesamthochschule (architectuur, stedenbouw en landschapsplanning) de faculteit voor Spaziergangswissenschaft oprichtte (The Science of Strollology).

 

''Kijken -dat doen we vaak niet meer...
De wetenschap van het lopen zoekt de plek en de levenden op, probeert de manier waarop we ernaar kijken te herontdekken. Kijken betekent nieuwe perspectieven openen, manieren van kijken uitproberen, onbekende dingen waarnemen, storende elementen blootleggen, fouten maken en jezelf opmerken."  

Lucius Burckhardt

 

 

 

De wandelwetenschap van Burckhardt is gebaseerd op een verzameling (voor)kennis, vooropgezette ideeën of vooroordelen waarmee wij onze omgeving waarnemen. De bewuste wandelaar stelt tijdens zijn wandeling vragen als: waarom zien wij wat wij zien en wat bepaalt de betekenis die wij aan onze waarneming geven? Het blijkt dat deze waarneming vaak berust op basis van beelden die zich in de geest van de waarnemer vormen en al zijn gevormd. Deze voorkennis is een dubbelzinnig hulpmiddel voor kennis: enerzijds herkennen we alleen wat we al weten maar anderzijds belemmert dit een open en onpartijdige kijk op de wereld.

 

Die Landschaftsfalle, 1993

 

De klassieke wandeling en onze (romantische) blik op het landschap is sterk beïnvloed door de schilderkunst en later de fotografie en ansichtkaarten. De hedendaagse wandelaar zal bij thuiskomst nog steeds de klassieke landschapselementen benoemen zoals bomen, watervalletjes, groene weilanden, koeien of molens. Niemand zal de fabriek, de elektriciteitsmasten of reclameborden langs de weg benoemen. Burckhardt stelt dat het landschap echter ontstaat door wat mensen ervan maken. En het (wandel)landschap wordt eindeloos gemarkeerd en gecodeerd; van de route naar de parkeerplaats, van de gebods- en verbodsborden tot en met bewegwijzerde routes in het bos. Strollologie gaat dus uit naar die dingen die zich aan onze waarneming onttrekken omdat we ze gewoonweg niet willen zien in ons ideale plaatje. En er zijn waarschijnlijk nog veel van dergelijke latente landschappen verborgen in onze dagelijkse wereld die met smaak ontdekt moeten worden…

 

 

Autofahrerspaziergang/ A car drivers' stroll, Documenta 14, Kassel, 1993. Foto: B. Weisshaar.

 

De autobestuurderswandeling van Lucius Burckhardt in Kassel was een wandeling waarin deelnemers een scherm als een autovoorruit voor zich hielden dat daardoor hun kader en perspectief bepaalde De wandeling ging over waarneming en verkeer waarbij een poging werd gedaan om het verkeersprobleem in relatie tot het ontwerpen van een stad vanuit een autoperspectief te bezien. Volgens Burckhardt was wandelen de "meest natuurlijke" en gemakkelijkste manier om een ​​landschap of een stad te verkennen. We lopen tegenwoordig echter zelden de wereld rond; zelfs als we willen wandelen, stappen we eerst in de auto die ons het bos in of de berg op brengt. Hogesnelheidstreinen brengen steden en regio's dichter bij elkaar en het vliegtuig brengt ons in slechts een paar uur naar verre continenten. We zijn mobiel als nooit tevoren en dat heeft gevolgen voor onze beleving: we zien de wereld in een stroomversnelling. De beelden en ideeën in ons hoofd zijn navenant wazig. Perceptie is gebaseerd op het cinematografische effect van een wandeling…

 

Meer verdieping vind je hier. 

 

 

 

Janet Cardiff
(en George Bures Miller)

 

 

Alter Bahnhof Video Walk, 2012. Video walk, 26 minutes.

 

 

De meest indrukwekkende kunstwandeling die ik tot nu toe gelopen heb is die van de Canadese geluidskunstenaar Janet Cardiff (1957). Samen met haar man George Bures Miller maakt zij sinds de begin jaren ’90 audio- en videowandelingen.

 

Op de Documenta13 (Kassel, 2012) bezochten we de locatie der Alter Bahnhof.
Ik weet nog hoe we stonden te dralen of we deze kunstenaar wel of niet zouden ‘doen’ omdat ik in musea altijd al een zekere weerstand voel om met een audioset rond te lopen. Toch heb ik alle moed bij elkaar geschraapt en werd ik in een ervaring ondergedompeld die ik nooit had willen missen!

 

De Alter Bahnhof-videowandeling is ontworpen in het oude treinstation in en voor Kassel, als onderdeel van deze Documenta13. Zodra je de video start word je door de stem van Cardiff door het station geleid. Op de iPod gaat een alternatieve wereld open waar fictie samensmelt met de realiteit van de omgevingsachtergrond. Cardiff noemt dit ook wel 'fysieke cinema'.

 

Cardiff en Miller gebruiken een relatief eenvoudigere technologie voor hun videowandelingen, maar creëren het juiste gevoel om te ervaren dat je op een andere plek bent. Wat belangrijk is in hun werk is juist de realiteit, en dat met name in het filosofische aspect; van hoe we de werkelijkheid kennen of waarnemen. Het is mindblowing om te ervaren hoe je in een bepaalde fysieke situatie in het nu, kan worden ‘getransporteerd’ naar een ander tijdsbesef. Door het gebruik van kwalitatief hoge geluidstechnieken kunnen ze onze perceptie van de werkelijkheid voor de gek houden, en dat we die ook daadwerkelijk anders zien.

"Walking is very calming. One step after another, one foot moving into the future and one in the past.

Did you ever think about that? Our bodies are caught in the middle. The hard part is staying in the present. Really being here."

 

Janet Cardiff

 

 

 

Zodra je de iPod start, laat je je leiden door de stem die vooral het gefilmde beeld volgt waardoor er een gelaagdheid ontstaat in waarneming, ervaring en tijd met daarbij de daadwerkelijke, identieke fysieke ruimte om je heen. Doordat je tijdens de wandeling de bewegende beelden met je iPod volgt - en je probeert het beeld te kaderen alsof jij de cameraman bent - ontstaat een vreemde verwarring van fictie en werkelijkheid. In deze verwarring of gelaagdheid smelten in deze Alter Bahnhof-videowandeling het verleden en heden samen.

 

Ter illustratie: het was bizar om mee te maken om de aanwezigheid van personen of gebeurtenissen op het iPodschermpje als ‘echt’ te ervaren. Dit kwam doordat je op dat moment je ook precies bevond op de locatie waar de beelden zijn opgenomen. Realiteit en fictie lopen dan volledig door elkaar heen. Ik weet nog dat ik mensen ging ontwijken die ik op mijn scherm zag om niet tegen ze aan te botsen, maar die in werkelijkheid er helemaal niet waren! Ook herinner ik me dat ik schrok van de hond die alleen in het geluid om de hoek kwam rennen en waar ik (door de stem van Cardiff) net een paar tellen van tevoren voor gewaarschuwd was; zo sterk had ik dit mij ingebeeld!

Klik op onderstaande foto om een indruk te krijgen van deze videowandeling. Het is jammer dat je de ruimte niet fysiek ervaart: vanaf je scherm lijkt alles lijkt nu weer een geheel te zijn. De hand die de iPod vasthoudt, is in werkelijk je eigen hand. Ook een verschil!

 

Alter Bahnhof Video Walk, 2012. Video walk, 26 minutes. Documenta 13, Kassel, Germany, 2012.

Photo’s: © Janet Cardiff and George Bures Miller. Courtesy the artists and Luhring Augustine, NY.

 

Het wegnemen van omgevingsgeluid en dat te vervangen door geluiden die via je koptelefoon je hoort, is sterk medebepalend voor de beleving/ervaring. Geluid blijkt je heel makkelijk door de tijd te kunnen ‘vervoeren’, dus als je een gevoel van historische geluiden hoort, word je onbewust meegenomen naar dat tijdperk. Miller beschrijft het als een boek: “Er is niets beters dan een boek als het gaat om meeslepende realiteit”.

 

Ik hoop dat je ooit in de gelegenheid komt een audiowandeling van Cardiff mee te maken! J

 

 

 

Richard Long
- loopt verder dan een blokje om

 

 

Wandelsculpturen

 

In het rijtje wandelende kunstenaars mag Richard Long (1945) niet ontbreken: de eerste man die de het wandelen zelf tot kunst heeft verheven.

 

Long wandelt om zijn positie in de wereld te bepalen. Het zijn routes die honderd of duizend jaar geleden ook afgelegd zouden kunnen zijn. Zijn tochten draaien om afstand, snelheid en schaal en meer van zulke begrippen waarvoor wandelen ooit gold als voornaamste meetinstrument. Net zoals Brouwn geeft Long het begrip ‘afstand’ zijn betekenis weer terug.

 

Voor Long is een wandeling een sculptuur die hij omkadert en beschrijft de route, het tijdsverloop, het hoogteverschil, de veranderende omstandigheden van weer en wind met de precieze blik van een landmeter of een tuinarchitect. Hij legt een geometrie over zijn landschappen - 'hier was ik, daarvoor was ik dáár, de afstand is aldus’ - en mensen komen er niet in voor. 

 

Volgens de Van Dale is wandelen: (voor zijn ontspanning) lopen: op en neer wandelen.

Voor Long begon dit wandelen in zijn studententijd, toen hij in een grasveldje ergens bij Wiltshire net zo lang heen en weer bleef lopen tot zijn kaarsrechte olifantenpaadje een zichtbare lijn vormde: A Line Made by Walking, 1967.

(Dit was overigens toen een daad van persoonlijke betekenis. Het pad verbeeldde de weg naar nergens - een weg waarop hij voor zijn gevoel op was beland op de kunstacademie.)

 

Long maakte er een foto van en liep weer verder - en dit is hij de rest van zijn carrière blijven doen: lopen.

 

 Richard Long, A Line Made by Walking, 1967. Tate Gallery, Londen.

 

De wandeling zelf vormt de kern van Longs werk, waarin hij onderweg interventies in het landschap doet. Hij verplaatst stenen die hij bijvoorbeeld in rechte lijnen of cirkels legt. Het zijn deze kleine gebaren, kleine ordeningen van de natuur, die bewijzen dat Long er was. Van deze vergankelijke sculpturen maakt Long vervolgens een foto. Ook maakt hij kaarten waarop hij (koel en feitelijk – zoals vaak het geval is bij conceptuele kunst ;)) de route, duur en de voornaamste wederwaardigheden van zijn wandeling documenteert. Long noemt deze werken 'tweedehands'.

 

Richard Long, Connemara Sculpture, 1971. Foto: Richard Long.

 

Waar het Long voornamelijk om gaat is het erop trekken, de tocht zelf, het voet voor voet bedwingen van de ruimte en díe als artistieke daad stellen. (Dit in tegenstelling tot schilders en fotografen die het landschap introkken en ons als deelgenoot maakten van het uitzicht dat zij documenteerde).

 

 A Hundred Mile Walk, Richard Long, 1971–2. Tate Gallery, Londen.

 

Voor Long is wandelen niet ‘een blokje’ om. Zijn wandelingen zijn tochten die vaak honderden kilometers lang zijn en soms weken (onafgebroken) duren. Hij heeft een voorkeur voor ruige en onherbergzame gebieden. Hij vermijdt steden of plekken met duidelijke sporen van menselijke activiteit.

 

En dan… weer eenmaal thuis? Waar en hoe moet je je Land Art tonen? Net als Stanley Brouwn, geldt ook voor Long dat zijn werk niet per se een ding is, maar dat het ook een handeling of idee kan zijn. De kijker wordt geacht opnieuw na te denken over plaats en ruimte, en hoe hij zich daartoe verhoudt. Deze gedachte zorgde destijds voor een shock in de gevestigde museumwereld.

 

“(…) Veel dingen worden door marktwaarde bepaald, maar wat hij [Long] doet is als zand verkopen op het strand. Economisch gezien in eerste instantie schijnbaar volstrekt irrelevant, maar als je voelt dat je dat moet doen is dat een groot gevoel van bevrijding. Dan heeft het zijn eigen waarde, op zichzelf staand en dan is het niet afhankelijk van of er een tekort aan is of dat je het goed kunt verkopen, de waarde staat op zichzelf. Dat klopt ook met wat hij zegt, dat zijn werk voor zichzelf spreekt. Dat komt door de vanzelfsprekendheid waarmee hij het gemaakt heeft. Dat lukt niet veel mensen.”

Uit een ontmoeting van Bruno van den Elshout met Richard Long, 2019

Voor Long was het in die zin dus zonneklaar dat zijn (vergankelijke) wandelsculpturen op elke onbestemde of niet drukbezochte maakplek moesten blijven liggen. Of een groot deel van zijn locatiewerken nog bestaan of herkenbaar zijn, is zeer de vraag; maar het is ook juist deze onbestemde status die tot de verbeelding spreekt. 

Toch exposeert Long ook in musea. Niet alleen toont hij zijn foto’s en tekstwerken, maar maakt hij ook (op de ruimte afgestemde) wandschilderingen van modder en vloersculpturen waarbij hij ‘de natuur in het museum drapeert’. Voor deze vloersculpturen ligt de grondvorm (cirkel, lijn, doolhof, etc.) vast, maar varieert hij met de uitvoering. (Sta ook eens even stil bij de gedachte hoe hij deze materialen überhaupt van de vindplek het museum heeft binnen gekregen…🤔🤯!) 

Richard Long, Rhine Mud Labyrinth, 2013. Museum Kurhaus Kleef, (396 x 540 cm) © VG Bild-Kunst, Bonn 2021

 

 Richard Long, Thames Circles, 1991. MACBA Collection. MACBA Foundation. © Richard Long

 

 

Voor wie Richard Long in museum De Pont in Tilburg (2019)  gemist heeft kan hier naar een kort interview met Long terugkijken, of hier naar een uitgebreider interview.

 

 

Ulay en Marina Abramović 

 

The Lovers/The Great Wall Walk, 1988

Duur: 90 dagen.

 

Wellicht is deze wandeling de bekendste wandeling in de kunstgeschiedenis. De wandeling die de beëindiging van de relatie en daarmee ook de samenwerking tussen Ulay en Abramović markeert.

 

Aanvankelijk (begin jaren ’80) was het plan dat Ulay en Abramović, als ze elkaar weer in het midden op de muur zouden ontmoetten, met elkaar zouden trouwen. Maar na jaren onderhandelen met de Chinese overheid en ze eindelijk groen licht kregen voor hun project ‘The Lovers’, was hun relatie eigenlijk al voorbij.

 

Wat ik heel sterk vind is dat ze, ondanks dat ze net hebben besloten uit elkaar te gaan, vasthouden aan het concept om naar elkaar toe te lopen, wetend dat dit de laatste keer zal zijn dat ze elkaar zien. Niet in het midden beginnen en dan letterlijk van elkaar weglopen, maar juist naar elkaar toe lopen om afscheid van elkaar te nemen. Dit ontroert mij telkens opnieuw. Beiden zullen voor elkaar veel liefde en intimiteit moeten hebben gevoeld en die tijdens deze barre wandeling door extreem fysieke inspanning opgeheven moesten worden.

 

Film still: Ulay and Marina vlak voor hun ontmoeting op de Chinese Muur (1988). Foto: publicdelivery.org

 

Over de wandeling

Abramovic en Ulay startten ieder de wandeling vanaf een ander uiteinde van de Chinese muur.

Abramović begon te lopen aan het oostelijke uiteinde van de muur, bij Shan Hai Guan, aan de oevers van de Gele Zee, de Golf van Bohai, westwaarts lopend. Ulay begon aan het westelijke uiteinde van de muur, bij Jai Yu Guan, de zuidwestelijke periferie van de Gobiwoestijn, oostwaarts lopend.
Na 90 dagen en 1800 kilometer gelopen te hebben, ontmoetten zij elkaar op de muur in Shen Mu, in de provincie Shaanxi, waar hun weerzien 'een ontmoeting om afscheid te nemen' werd.

 

Binnen de zogenaamde Relation-works die Ulay en Abramović vanaf medio jaren '70 uitvoerden, waarbij ze vaak gebruik maakten van geritualiseerde handelingen, mythologie en oosterse gedachten, vormden natuur, het bewustzijn en de tegenstelling mannelijk-vrouwelijk belangrijke elementen. 'The Lovers: The Great Wall Walk' kan dan ook worden beschouwd als het perfecte einde van het gemeenschappelijke oeuvre - ook vanwege de mythologische en filosofische connotaties van de muur.

 

De muur wordt ook wel beschouwd als een liggende draak, die volgens de Chinezen een vrouwelijk en een mannelijk deel bezit. Vanuit zijn startpunt in het westen liep Ulay het vrouwelijke deel (hij betrad de draak vanaf zijn staart). Marina begon aan de oostzijde bij de Gele Zee en liep het mannelijke deel (zij betrad de draak vanuit het hoofd).

 

De wandeling werd door Murray Grigor opgenomen voor de BBC (16mm film, overgezet naar video), wat resulteerde in de documentaire 'The Great Wall: Lovers at the Brink'.

 

Aanvulling 1

Na elkaar 32 jaar niet gezien te hebben, schuift Ulay onverwachts aan bij de performance ‘The artist is Present’ van Abramović in het MOMA (2010).

 

Aanvulling 2

Begin 2016 heeft het Nederlands Fotomuseum de tentoonstelling Ulay/Polaroid samengesteld.

Er is ook een bijbehorende publicatie bij gemaakt met veel achtergrondinformatie over de polaroid. Leuk weetje: als je het boek bekijkt als een duimenboekje, dan zie je dat het beeld op de linker pagina, net als een net gemaakte polaroid langzaam tevoorschijn komt.  

 

 

 

From walking to stalking

 - over lopen als onderwerp

 

 

Eadwaerd Muybridge (1830-1904)

 

Hoe visueel aantrekkelijk kan het zetten van een stap zijn! Ik blijf het fascinerend vinden dat wij mensen, zonder erbij na te denken, ons op twee voeten kunnen voortbewegen. En iedereen heeft ook nog zijn eigen loopje, soms zelfs zo karakteristiek dat je iemand er al van veraf aan herkent!

 

Muybridge was gefascineerd door alles wat (en hoe het) bewoog. In zijn fotoreeksen Animal Locomotion (1887) en The Human Figure in Motion (1901) laat hij in fotoreeksen zien van bewegingen van dieren en mensen, in allerlei poses en handelingen. Zo ook de menselijke loopbeweging.

 

Eadwaerd Mybridge. Animal Locomotion, Volume I Men (Nude). Plate 6. 1887.

 

 

Allan Kaprow (1927 - 2006)

Taking a Shoe for a Walk, 1989

 

-       Breng mee: een ​​oude schoen.

-       Knoop er een touwtje aan.

-       Sleep ermee door de straten (van Bonn).

-       Repareer de schoen regelmatig met verband.

 

Dit is wat Allan Kaprow vroeg aan zijn deelnemers voor de happening Taking a Shoe for a Walk.
Allan Kaprow zei ooit: "Het leven is veel interessanter dan kunst ... De grens tussen kunst en leven moet zo vloeiend en misschien onduidelijk als mogelijk worden gehouden." Ofwel het leven zelf als kunst zien, hoe onbeduidend of alledaags iets ook is. Hij neemt dingen die kijkers /deelnemers nooit zouden overwegen en plaatst ze in die situatie.

 

Bij veel van zijn happenings neemt de deelnemer deel aan vreemde activiteiten, maar het is juist de deelname die van het evenement tot kunst maakt. Het gaat juist over die persoonlijke ervaring en betekenis die eraan wordt gegeven die niet kan worden gerepliceerd.

 

Bij mij roept deze happening meteen ook vragen op als: Welke schoen zou ik uit mijn kast hebben gekozen? Hoe zou het voelen om deze schoen zó over straat te slepen? Voel ik nog een binding met het object of niet? Welk gevoel zou ik hebben ervaren bij het tussentijds repareren? Zou de keuze van de schoen ook effect hebben gehad op mijn emotie daarbij?

Allan Kaprow, Taking a Shoe for a Walk, 1989.

Foto: Wolfgang Träger; Courtesy: Allan Kaprow Estate and Hauser & Wirth, UB Art Galleries.

 

 

Vito Acconci (1940 – 2017)

 Following Piece, 1969

 

In het werk Following Piece schaduwde Acconci willekeurig gekozen mensen door de straten van New York en achtervolgde ze totdat deze persoon een gebouw binnenging. Soms had deze wandeling de lengte van een paar minuten maar kon in sommige gevallen ook enkele uren duren. Hij documenteerde zijn wandelavonturen door middel van gedetailleerde aantekeningen.

 

Voor deze Amerikaanse kunstenaar was de ervaring van het achtervolgen van vreemden een manier om zijn lichaam en bewegingen te onderwerpen aan externe en onzekere krachten. Hoewel deze achtervolgwandeling als agressief of als stalking gezien kan worden gaf de kunstenaar juist een zekere mate van keuzevrijheid op door een vreemdeling zijn route te laten bepalen. Hij zei: ‘Ik voeg mezelf toe aan een andere persoon (ik geef de controle op / ik hoef mezelf niet te beheersen)’.

 

In een typoscript legt hij de voorwaarden in het "schema" vast. Deze fotocollage laat de verschillende acties van een Following Piece zien.

 

Vito Acconi, Folowing Piece, 1969. Gelatin silver prints, felt-tip pen, and map on board.

Frame: 33 15/16 x 43 11/16 x 1 1/4" (86.2 x 111 x3.1 cm) Image: 29 15/16 x 40 3/16" (76 x 102 cm).

Collection MoMa. Object number 736.2011

 

Een gelijkend project waarbij iemand voor een langere tijd wordt, is bijvoorbeeld van Sophie Calle.
Martine Stig en Vanessa van Dam hebben een alternatieve reisgids vormgegeven waarbij je een stad in 10 dagen ontdekt door opzoek te gaan naar Mr. Wood. De opdracht die je kan doen staat achterin het boek.

 

 

Ian Breakwell (1943 – 2005)

The Walking Man Diary, 1975

 

 

 ‘The Walking Man Diary’, Ian Breakwell, 1975 (en een detail), hier tentoongesteld in De La Warr Pavilion, Bexhill on Sea, 2013.

 

De Britse kunstenaar Ian Breakwell woonde en werkte in de jaren zeventig in een flat met uitzicht op Smithfield Market in de City of London. Er was een raam naast de werktafel en waardoor hij veel naar het voorbijtrekkende tafereel op straat beneden keek. Vanuit dit raam, begon hij foto's te maken van een oudere man die hij vaak op de markt beneden zag rondlopen. Hoewel de man doelbewust leek te lopen, leek hij nooit ergens in het bijzonder heen te gaan.
Als kijker komen we over de man zelf niet veel te weten, behalve dat hij wit kortgeknipt haar en een stoppelbaard heeft Ongeacht het weer was hij gekleed in een lange, zware overjas, een dikke broek en laarzen, maar hij was geen zwerver omdat hij geen bagage bij zich had. Hij liep gewoon door. Soms stopte hij plotseling, bevroor misschien een half uur in een bepaalde houding, en begon dan weer te lopen in hetzelfde meedogenloze tempo, met gebogen hoofd, zonder opzij te kijken. Breakwell begon foto's van hem te maken als de man toevallig langskwam en hij uit het raam keek. Alle foto's zijn gemaakt vanuit hetzelfde uitkijkpunt op de derde verdieping: het uitzicht is hetzelfde, maar de tijd verstrijkt. Twee aangrenzende foto's kunnen worden gescheiden door seconden, minuten, uren, dagen, weken of maanden. Toen, op een dag, was hij er niet meer. Breakwell heeft hem in 1977 nooit meer gezien.

En toen, op 6 mei 1978, keek hij uit zijn raam en daar was hij weer, ruim een ​​jaar later, precies hetzelfde gekleed: lopend, lopend, lopend, net als voorheen, maar in een langzamer tempo. Breakwell begon weer foto's van hem te maken als hij toevallig langskwam als hij uit het raam keek. Nadat hij honderden foto's van The Walking Man had gemaakt en een driejarig visueel (en verbaal) dagboek over hem had gemaakt, verdween hij in 1979 weer. Breakwell maakte ik een serie van tekeningen uit het hoofd die hem probeerden terug te roepen.
Voor wie het aankan: hierbij ook een bijbehorend geluidskunstwerk.

 

 

Francis Alÿs (1959)

 

The green line, 2004
Jerusalem. Video projection; 17:45 minutes

 

 

In de gefilmde wandeling The Green Line van Francis Alÿs wordt een oud politiek conflict opgerakeld. Alÿs loopt kilometers door Jeruzalem, met een lekkend potje groene verf in de hand, een spoor achterlatend dat precies de grens aanduidt die ooit erkend werd bij de wapenstilstand van 1948, maar inmiddels met voeten wordt getreden. Een poëtische handeling in een sterk beladen politieke situatie. De grenslijn die destijds op een kaart werd getekend door Moshe Dayan staat bekend als 'de groene lijn'.

 

 

Monty Python's Flying Circus (1970)

 The Ministry of Silly Walks, 1970
Sketch uit episode 14, seizoen 2, aflevering 1 Face the Press.

 

 

Om af te sluiten met wat luchtigs: het meest (te) gekke en bekendste wandelloopje is, denk ik, dat uit het Ministerie van rare loopjes van Monty Python's Flying Circus.
De sketch draait om een ambtenaar (John Cleese) van een fictief Brits departement dat toezicht houdt op de ontwikkeling en subsidiëring van rare loopjes (silly walks).
De sketch is zo razend populair dat sinds een paar jaar 7 januari uitgeroepen is tot International Silly Walks Day!

(Voor wie nog wat terughoudend is, klik hier  kan hier nog wat ideeën opdoen!)