Janet Cardiff
(en George Bures Miller)
Alter Bahnhof Video Walk, 2012. Video walk, 26 minutes.
De meest indrukwekkende kunstwandeling die ik tot nu toe gelopen heb is die van de Canadese geluidskunstenaar Janet Cardiff (1957). Samen met haar man George Bures Miller maakt zij sinds de begin jaren ’90 audio- en videowandelingen.
Op de Documenta13 (Kassel, 2012) bezochten we de locatie der Alter Bahnhof.
Ik weet nog hoe we stonden te dralen of we deze kunstenaar wel of niet zouden ‘doen’ omdat ik in musea altijd al een zekere weerstand voel om met een audioset rond te lopen. Toch heb ik alle moed bij elkaar geschraapt en werd ik in een ervaring ondergedompeld die ik nooit had willen missen!
De Alter Bahnhof-videowandeling is ontworpen in het oude treinstation in en voor Kassel, als onderdeel van deze Documenta13. Zodra je de video start word je door de stem van Cardiff door het station geleid. Op de iPod gaat een alternatieve wereld open waar fictie samensmelt met de realiteit van de omgevingsachtergrond. Cardiff noemt dit ook wel 'fysieke cinema'.
Cardiff en Miller gebruiken een relatief eenvoudigere technologie voor hun videowandelingen, maar creëren het juiste gevoel om te ervaren dat je op een andere plek bent. Wat belangrijk is in hun werk is juist de realiteit, en dat met name in het filosofische aspect; van hoe we de werkelijkheid kennen of waarnemen. Het is mindblowing om te ervaren hoe je in een bepaalde fysieke situatie in het nu, kan worden ‘getransporteerd’ naar een ander tijdsbesef. Door het gebruik van kwalitatief hoge geluidstechnieken kunnen ze onze perceptie van de werkelijkheid voor de gek houden, en dat we die ook daadwerkelijk anders zien.
"Walking is very calming. One step after another, one foot moving into the future and one in the past.
Did you ever think about that? Our bodies are caught in the middle. The hard part is staying in the present. Really being here."
Janet Cardiff
Zodra je de iPod start, laat je je leiden door de stem die vooral het gefilmde beeld volgt waardoor er een gelaagdheid ontstaat in waarneming, ervaring en tijd met daarbij de daadwerkelijke, identieke fysieke ruimte om je heen. Doordat je tijdens de wandeling de bewegende beelden met je iPod volgt - en je probeert het beeld te kaderen alsof jij de cameraman bent - ontstaat een vreemde verwarring van fictie en werkelijkheid. In deze verwarring of gelaagdheid smelten in deze Alter Bahnhof-videowandeling het verleden en heden samen.
Ter illustratie: het was bizar om mee te maken om de aanwezigheid van personen of gebeurtenissen op het iPodschermpje als ‘echt’ te ervaren. Dit kwam doordat je op dat moment je ook precies bevond op de locatie waar de beelden zijn opgenomen. Realiteit en fictie lopen dan volledig door elkaar heen. Ik weet nog dat ik mensen ging ontwijken die ik op mijn scherm zag om niet tegen ze aan te botsen, maar die in werkelijkheid er helemaal niet waren! Ook herinner ik me dat ik schrok van de hond die alleen in het geluid om de hoek kwam rennen en waar ik (door de stem van Cardiff) net een paar tellen van tevoren voor gewaarschuwd was; zo sterk had ik dit mij ingebeeld!
Klik op onderstaande foto om een indruk te krijgen van deze videowandeling. Het is jammer dat je de ruimte niet fysiek ervaart: vanaf je scherm lijkt alles lijkt nu weer een geheel te zijn. De hand die de iPod vasthoudt, is in werkelijk je eigen hand. Ook een verschil!
Alter Bahnhof Video Walk, 2012. Video walk, 26 minutes. Documenta 13, Kassel, Germany, 2012.
Photo’s: © Janet Cardiff and George Bures Miller. Courtesy the artists and Luhring Augustine, NY.
Het wegnemen van omgevingsgeluid en dat te vervangen door geluiden die via je koptelefoon je hoort, is sterk medebepalend voor de beleving/ervaring. Geluid blijkt je heel makkelijk door de tijd te kunnen ‘vervoeren’, dus als je een gevoel van historische geluiden hoort, word je onbewust meegenomen naar dat tijdperk. Miller beschrijft het als een boek: “Er is niets beters dan een boek als het gaat om meeslepende realiteit”.
Ik hoop dat je ooit in de gelegenheid komt een audiowandeling van Cardiff mee te maken! J